Archives de Tag: firaisankina

Fihavanana sa Fahamarinana: safidy sarotra ho an’ny Malagasy!

© Felix Mizioznikov

© Felix Mizioznikov

Manintona ny saina avy hatrany ny hoe: “Fa maninona moa no mila misafidy hoe: Fihavanana sa Fahamarinana?”; F’angaha moa tsy afaka miaraka ny Fihavanana sy ny Fahamarinana? Tranga fahita eo amin’ny fiainam-pirenena sy fiainana andavanandro fa foto-kevitra roa mifanindry na mifanohitra matetika ireo manoloana ny fanapahan-kevitra isan-karazany sy amin’ny fifandraisana amin’ny mpiara-belona amin’ny ankapobeny.

Misy lafy tsarany sy lafy ratsiny ny zavatra rehetra, ary tsy afa-miala amin’izany ny Fihavanana. Raha hiaraha-mahalala ny lafy tsaran’ ny Fihavanana dia azo heverina koa anefa ny lafy ratsiny aterak’izany.

Etsy an-daniny, hiaraha-mahafantatra fa manelingelina ny mpanao lalan-dririnina ny Fahamarinana satria tsy hahafahana manao ny tiana atao. Ka  anisan’ny fitaovana iray fampiasa matetika ny Fihavanana hanakonana an’izany.

Te hividy ny lohany fa matahotra ny masony

Ny ankamaroan’ny Malagasy dia maniry hanana fiainana mirindra manara-penitra, mitady fiaraha-monina hanjakan’ny fandrihampahalemana. Samy mitaky fandrosoana sy fivoarana eo amin’ny fiainana andavanandro ny tsirairay kanefa vitsy no sahy mametraka ny toe-tsaina ahatongavana amin’izany.

Faniriantsika ny hoe hametraka fanjakana tan-dalàna ary takiana matetika ny hoe fangaraharana. Fa firy amintsika Malagasy anefa no miaina arak’izany faniriana izany eo amin’ny fiainana andavanandro? Toa mora ny mitaky izany amin’ny hafa fa manahirana kosa ny mampiatra izany ho an’ny tena.

Tsy efa fahazarana sy eken’ny sain’ny tsirairay ve ny hoe raha sanatria misedra olana dia hafa ihany ny lava tanana sy mahitahita. Raha manao ny tsy mety dia samy mampiasa ny “tambazotrany” ny tsirairay ho tafavoaka, ny fahafantaran’olona matetika dia lasa fitaovana hanaronana ny Fahamarinana na hanovana ny fizotran’ny raharahara ho tombontsoan’ny tena.

Fanontaniana fametraka eto ny hoe « Mampivoatra ve ny fiaraha-monina Malagasy? », inona no lafy tsarany amin’ny kolontsain-tsika Malagasy izay tokony hotrandrahana mba hanovana sy hanatsarana ny fiainan’ny tsirairay? Ary inona kosa no tokony mila fanovana? Matetika dia nohon’ny rohim-pihavanana misy eo amin’ny mpiray tanindrazana, mpianakavy, mpinamana, mpiara-miasa, mpiray fikambanana, mpiray tanàna, dia toa aleontsika takonana ny marina toa izay “hanome lamosina” na “hamadika” an’ireo vondron’olona ireo.

Ny “Tiana atao” sa ny “Tokony ho atao”?

Tantara anankiray no hisarihana ny saintsika amin’ny alalan’ny fanadihadiana iray nataona mpandinika ireto: Trompenaars sy Hampden-Turner (1997) tamina firenena vitsivitsy:

“Tafiaraka ianao sy ny namanao akaiky, izy no mitondra ny fiara. Mandalo amin’ny làlana izay voafetra ho 40 km isan’ora ny hafainganam-pandeha ianareo. Tsikaritrao fa mandeha mafy ny fiara ary mihoatra lavitra ny tarehimarika voalaza etsy ambony ny fandehany. Nampahatsiahy azy ianao fa tokony hitandrina izy kanefa notohizany ihany ny ataony. Tampoka teo, nisy olona niampita ny arabe ka tsy tafajanona ny fiara ka maty tsy tra-drano ilay mpandeha tongotra. Ianao irery no vavolombelona teo amin’ilay toerana tamin’io fotoana io. Nilaza ny mpisolo-vavan’ ny namanao fa tsy higadra izy raha toa ka milaza eo anatrehan’ny fitsarana ianao fa nanaja soa aman-tsara ny hafainganam-pandeha araka ny tokony ho izy ilay namanao. Inona no ataonao?”

Valin-teny roa no hisafidiananao:

Safidy voalohany: “Nohon’ ny rohim-pihavanana misy eo aminay, manantena ary maniry ahy hanohana sy hiaro azy ny namako ka izay indrindra no andeha ho ataoko mba tsy higadra izy.”

Lire la suite

Publicités

Mampivoatra ve ny fiaraha-monina Malagasy? Aiza ny toeranao amin’ireto toetra 7 ireto?

Azo heverina sy hantenaina angamba fa ny Malagasy tsirairay dia manam-paniriana ny hivoatra araka ny tokony ho izy, sahala amin’ny olona rehetra eran-tany izay mitovy filàna fototra aminy. Fa ny firaha-monina misy antsika Malagasy ve anefa manampy antsika hivelatra sy hanatratra ny tanjona sy fanirian’ny tsirairay ? Ny soatoavina Malagasy ve ampy sy manampy amin’ny fandrindrana ny fiaraha-monina ? Ny kolotsaina Malagasy ve manosika ny fivoaran’ny isam-batan’olona ?

Andavanandron’ny fitadiavana
© Gasy ImpACT

Ny mety alehan’ny saina avy hatrany dia hoe : « Ahoana moa no hivoarana sy hivelarana amin’izao toe-draharaha politika, sy fahantrana ary ny tsy fandriampahalemana mianjady amin’ny firenena izao ? »  Fomba fijery iray koa anefa ny hoe : « Mety vokatry ny fomba fisainana sy ny fomba fifampitondrana eny anivon’ny fianakaviana sy ny fiaraha-monina rehetra eny ny zavatra iainantsika hatrizay ka hatramin’zao ». Ary matetika miara-manaiky ny rehetra rehefa mandeha ny ady hevitra fa ny toe-tsaintsika mihitsy no mila ovaina vao hiova i Madagasikara. Fa firy amintsika anefa no manova fihetsika sy famindra mba hivoaran’izany toe-tsaina izany ? Misy lafiny tsara sy lafiny ratsy daholo ny zavatra rehetra ka misy toetra vitsivitsy ireto voalaza matetika fa toetratsika Malagasy:

 1° Be resaka fa tsy arahan’asa

Rehefa misy ny resaka matotra hifanaovana dia samy mahay miresaka sy tia maneho hevitra ny rehetra fa tsy hita loatra ny tena tohiny sy vokany avy eo. Tsy fantatra loatra ny lesona azo tsoahina. Tia sehoseho sa fitiavana te hiresaka diso tafahoatra? Be faniriana fa tsy misy fanatanterahana ve ? Mpitari-bato vilam-bava? « Aza ny ataoko no atao fa izay lazaiko tanteraho » ? Kabary zato, teny arivo fa ny asa mivaingana azo tsapain-tànana ihany no mitondra fivoarana.

 2° Tia fihavanana fa ory hava-manana

Soatoavina Malagasy tanteraka ny Fihavanana izay hita amin’ny endriny samihafa eo amin’ny fiainantsika andavanandro. Ny fitsinjovana ny hafa sy fanampiana ny hafa na Ankafaliana na Ankaratsiana. Fa satria ve ny fiaraha-monina misy antsika “collectiviste” fa tsy “individualiste” ka ny fivoaran’ny vondron’olona miaraka avy hatrany irery ihany no azo ekena? Hany ka “mankarary” antsika raha misy hafa “tafita sy tafavoaka” ka miavaka raha oharina amin’ny besinimaro? Fa tsy fahendrentsika Malagasy ve no miteny hoe: Omby indray mandry, tsy indray mifoha?

Lire la suite


Tsaho + Tondromolotra = Armes de destruction massive gasy

Fitsaram-bahoaka

© Imre Forgo

Impiry isika no maheno firesaka : « Nisy an’izao HONO… » na « Izao indray HONO no malaza e… » na « Izao HONO no fandehan’io resaka io… » na « i Ranona anie HONO… « , ets. Feno HONO ny resaka rehetra. Inona no tena vaovao mari-pototra? Resaka noatavizina? Sa resaka tiana atao fotsiny?

Hiaraha-mahalala fa isika Malagasy dia havanana amin’ny fitiavan-dresaka. Isika rahateo manana Kolontsaina niaina sy nifampita ny tantara tamin’ny alalan’ny lovatsofina. Noho izany efa ao anatintsika mihitsy ity fahaizana miresaka sy mampita resaka ity.

Mazava loatra fa tsy ny lovatsofina no olana eto fa ny fitiavana manitatra sy fanapariahana vaovao tsy marina ary ny famoronan-javatra fotsiny tsotra izao. Mazava ihany koa fa tsy ny olona rehetra no mpamoron-tsaho, fa misy ny tena havanana amin’ity taranja ity.

Ny olana goavana matetika dia ny fitanterantsika sy fanapariahana feo na vaovao izay tsy hananantsika antoka ny fahamarinany. Te hiseho ho mahitahita vaovao tsy fahitan’ny hafa ve? Sa mba te handray anjara na hanafana resaka ka tsy maninona na milaza vaovao tsy marina aza?

Ny mampihomehy sady mampalahelo matetika dia ny mpitantara manitatra ary ny mpihaino koa tsy mamakafaka: tafahaona ny tia sy ny manina. Ny zava-doza dia tantara na vaovao tsy fata-pihaviana sy tsy fata-pototra no miparitaka ka heverina ho zava-misy ka voizin’ny besinimaro. Misy karazan’olona hafa indray miezaka mametraka sy mampiomana fa ilay “feo” izay henony dia tsy fantany ny fahamarinany fa kosa resahana ihany aloha sao dia…Matetika ireny resaka ireny dia miatomboka na miafara amin’ilay fiteny hoe: “Tsy haiko aloha izay fahamarinany an! Fa izany HONO!”

Mitovy ihany ny vokany aty amin’ny farany satria rehefa foy ny resaka ka miampita dia manana helatra hoy ny fitenenana. Ny mahavarina sy mahagaga indraindray dia na ny mpanao gazety sasany aza latsaka sy manamparitaka an’ireny “feo” ireny amin’ny haino aman-jery. Ny antenain-kanirina indray no mampivandravandra?

Tsy lavitra an-draTsaho ny Tondromolotra satria ilay “feo” niparitaka dia efa noraisina ho “zava-misy” sy “fahamarinana” ho an’izay rehetra tsy mandinika sy tsy mamakafaka ary atosiky ny hafanam-po ka mitarika tondromolotra eny amin’ny fiaraha-monina.

Ny Tsaho no bala ary ny Tondromolotra no basy…

Lire la suite


Malagasy Dream sa S.M.P.L ?

Fomba Fisainana Malagasy

© Alex Matei

Fiteny sy faheno matetika ny hoe “American Dream”. Foto-kevitra iray ilazana fa na iza na iza olona miaina ao Etazonia, ka miasa araky ny tokony ho izy, mifofotra sy manana herim-po ny hivoatra dia azo antoka fa hanankarena. Nanakoako eran-tany izany “feo” izany ka anisan’ny antony nampiroborobo ny fifindra-monina nankany. Mihevitra ny tsirairay fa na tanam-polo aza any am-boalohany dia resy lahatra fa hanana ny ampy ao aoriana kely.

Tsy hidirantsika lalina ny fiainan’ny Amerikanina sy ny teo-draharaha misy any amin’izao fotoana izao. Fa raha dinihana akaiky ilay “American Dream”, dia nofy sy fanirian’ny olona eran-tany. Iza tokoa moa no tsy maniry ny hahomby sy hanana ny ampy, na aiza na aiza, na inona na inona ny toerana na firenena misy azy? Samy manana ny tanjony, samy te ho tafita, samy te hanararaotra an’ity fiainana mandalo ity, samy te hiaina araka ny tokony ho izy.

Ary izay indrindra no tokony anjaran’ny rafitra rehetra misy eo amin’ny firenena iray: manome vahana, manamora ny fandraharahana, manatsara ny foto-drafit’asa, manome fahalalahana amin’ny lafiny maro, mametraka ny tany tan-dalàna, miaro ny zon’ny olona mba ahafahan’ny tsirairay mivoatra sy manatratra ny tanjony eo amin’ny fiainana kanefa tsy manimba ny hafa.

Aiza isika Malagasy ao anatin’izany? Inona ny toe-tsaina mibaiko antsika andavanandro?

Lire la suite


%d blogueurs aiment cette page :